ΛΙΛΙΘ+
- Συγγραφείς / Δραματουργική σύνθεση: Αγγελική Αγαλιανού & Ελεάνα Χατζάκη
- Σκηνοθετική ματιά: Ιάκωβος Μινδρινός
- Baumstrasse
Το φωνητικό σύνολο Labaterre και η ομάδα αφήγησης Σουσουράδες δημιούργησαν τη μουσικοθεατρική παράσταση ΛΙΛΙΘ+, παρουσιάζοντας 4 παγκόσμιους μύθους κοσμογονίας.
Ένα από τα πιο δυνατά και ουσιαστικά επιτεύγματα της παράστασης ήταν το ευρηματικό «πάντρεμα» των μύθων με το ηχόχρωμα και τη φόρμα του δημοτικού τραγουδιού. Δεν επρόκειτο για μια απλή μουσική επένδυση των αφηγήσεων, αλλά για μια οργανική σύνθεση όπου ο μύθος και το τραγούδι αναπνέουν μαζί, σαν να προέρχονται από την ίδια αρχέγονη πηγή.
Η ακαπέλα εκτέλεση αποδείχθηκε μαγική. Η απουσία οργάνων δεν άφησε κενό, αντίθετα, άνοιξε χώρο. Οι φωνές, καθαρές και πολυφωνικές, δημιούργησαν ένα ηχητικό τοπίο σχεδόν τελετουργικό, μέσα στο οποίο οι λέξεις αποκτούσαν βάθος και οι σιωπές βαρύτητα. Η μυσταγωγία που γεννιόταν σε πολλά σημεία δεν ήταν επιτηδευμένη· ανέδυε μια αυθεντική αίσθηση συλλογικής κατάδυσης.
Σε στιγμές, η εμπειρία έφερνε στον νου το χορικό μέρος μιας αρχαίας τραγωδίας, εκεί όπου ο Χορός δεν σχολιάζει απλώς τα γεγονότα, αλλά τα ενσαρκώνει και τα μεταστοιχειώνει σε κοινό βίωμα. Εδώ, όμως, αυτό το αρχαιοελληνικό αποτύπωμα εμπλουτιζόταν από τον ήχο του δημοτικού τραγουδιού: από τον ρυθμό του δεκαπεντασύλλαβου, από την αίσθηση ότι το τραγούδι γεννιέται μέσα από μια κοινότητα και επιστρέφει σε αυτήν.
Ένα ακόμη στοιχείο που αξίζει ιδιαίτερη μνεία είναι η ποιότητα της συλλογικότητας που κατέκτησαν τα μέλη της Labaterre. Κατάφεραν κάτι εξαιρετικά απαιτητικό: να λειτουργήσουν ως ένα ενιαίο σώμα χωρίς να χαθεί η ατομική τους παρουσία.
Η χορωδία αναδύθηκε ως μία οργανική οντότητα με κοινή αναπνοή, κοινό παλμό, κοινή πρόθεση. Κι όμως, μέσα σε αυτήν την αρμονική συνύπαρξη, κάθε ερμηνευτής διατηρούσε το ιδιαίτερο ηχόχρωμά του, τη δική του εκφραστική σφραγίδα. Δεν επρόκειτο για ισοπέδωση των φωνών προς χάριν της ομοιογένειας, αλλά για μια συνειδητή σύμπραξη όπου η μονάδα ενισχύει το σύνολο και το σύνολο αναδεικνύει τη μονάδα. Αυτή η ισορροπία είναι ίσως από τα πιο δύσκολα επιτεύγματα σε ένα φωνητικό σύνολο. Και εδώ επιτεύχθηκε με ακρίβεια, πειθαρχία και ευαισθησία.
Η σολίστ της βραδιάς , Ναταλία Λαμπαδάκη, υπήρξε μία από τις πιο φωτεινές παρουσίες της παράστασης. Η φωνή της, κρυστάλλινη και καθαρή, είχε εκείνη τη σπάνια διαύγεια που δεν εντυπωσιάζει επιφανειακά αλλά διεισδύει στην ψυχή. Ήταν πράγματι μαγική, όχι μόνο για την τεχνική της αρτιότητα, αλλά για τον τρόπο με τον οποίο κατοικούσε μέσα στη σιωπή και στον χώρο. Πέρα όμως από το φωνητικό χάρισμα, αυτό που αναδείχθηκε ως πραγματικά αξιοθαύμαστο ήταν η ερμηνευτική της ωριμότητα. Η απόδοσή της ήταν μεστή, ισορροπημένη, με απόλυτη επίγνωση του τραγουδιού που υπηρετούσε. Δεν τραγουδούσε απλώς τους στίχους· τους επικοινωνούσε. Τους παρέδιδε στο κοινό σαν μια μυστική, μελωδική συνομιλία. Η στάση της ήταν γενναιόδωρη και ταυτόχρονα διακριτική. Δεν υπερέβαλλε, δεν πίεζε το συναίσθημα, δεν καθοδηγούσε τον θεατή προς μια συγκεκριμένη συγκινησιακή κατεύθυνση. Αντιθέτως, άφηνε χώρο. Και μέσα σε αυτή την ελευθερία που παραχωρούσε, ο θεατής μπορούσε να εισέλθει αβίαστα στην ιστορία, να συναντήσει το τραγούδι με τον δικό του τρόπο.
Η αφήγηση από τις δύο ερμηνεύτριες της ομάδας Σουσουράδες δεν ακολούθησε στο μεγαλύτερο κομμάτι της, την ίδια ερμηνευτική γραμμή. Η προσέγγισή τους στηρίχθηκε σε μια πιο επιτηδευμένη εκφορά, με τονισμένη ορθοφωνία και ύφος που παρέπεμπε σε πιο στερεοτυπικές φόρμες αφήγησης. Η επιλογή αυτή έδινε σαφήνεια και θεατρικότητα, ωστόσο δημιουργούσε απόσταση από τη λιτότητα και τη φυσικότητα που χαρακτήριζε το υπόλοιπο σκηνικό σύμπαν.
Υπήρξαν στιγμές όπου αυτή η επιτήδευση χαλάρωνε. Και όταν ο λόγος γινόταν πιο απλός, όταν η φωνή συντονιζόταν με την ατμόσφαιρα του χώρου και με τη δωρική παρουσία του συνόλου το αποτέλεσμα ήταν πραγματικά μαγικό. Εκεί, η αφήγηση έπαυε να μοιάζει με ξεχωριστό τμήμα και ενσωματωνόταν οργανικά στη μυσταγωγία της παράστασης.
Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στους δημιουργούς του κειμένου. Το εγχείρημα να συμπυκνωθεί τόσο πυκνό μυθολογικό και συμβολικό υλικό και να μετασχηματιστεί σε έμμετρο λόγο αποτελεί από μόνο του ένα ουσιαστικό καλλιτεχνικό επίτευγμα. Η μετατροπή κοσμογονικών αφηγήσεων, γεμάτων πληροφορία, φιλοσοφικούς υπαινιγμούς και πολιτισμικές αποχρώσεις, σε ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο δεν είναι μια απλή τεχνική άσκηση. Απαιτεί βαθιά κατανόηση του υλικού, ρυθμική πειθαρχία και γλωσσική ευαισθησία. Κι εδώ ο λόγος δεν λειτούργησε ως επιδεικτική άσκηση μορφής· αντίθετα, διατήρησε ζωντάνια, ροή και δραματική ένταση. Το κείμενο κατάφερε να ισορροπήσει ανάμεσα στην ποιητικότητα και την αφηγηματική καθαρότητα, επιτρέποντας στον θεατή να παρακολουθήσει χωρίς να χαθεί, αλλά και να στοχαστεί χωρίς να καθοδηγείται..
Αξίζει να προστεθεί και κάτι ακόμη για το ίδιο το κείμενο: η σοφή χρήση του χιούμορ.
Το θεματικό πεδίο της παράστασης ήταν βαθιά φιλοσοφικό. Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, ο κίνδυνος της υπερφόρτισης είναι υπαρκτός. Κι όμως, οι στιγμές χιούμορ που παρεμβάλλονταν λειτούργησαν λυτρωτικά. Δεν αποδυνάμωναν το βάρος του υλικού ούτε το υπονόμευαν· αντιθέτως, το εξισορροπούσαν. Οι ανάσες αυτές ήταν σωστά μετρημένες και δραματουργικά εύστοχες. Προσέφεραν στο κοινό χώρο να αποφορτιστεί, να χαμογελάσει, να αναγνωρίσει την ανθρώπινη διάσταση των μύθων. Και ακριβώς επειδή δεν ήταν επιφανειακές ή εύκολες, αλλά οργανικά ενταγμένες στον έμμετρο λόγο, ενίσχυσαν τη συναισθηματική εμπειρία αντί να τη διασπάσουν.
Το αποτέλεσμα ήταν μια πιο πλήρης διαδρομή για τον θεατή: από τον στοχασμό στη συγκίνηση και από εκεί στη φωτεινή, σχεδόν ανακουφιστική αίσθηση της κοινής ανθρώπινης μοίρας. Το χιούμορ δεν υπήρξε απλώς διακοσμητικό στοιχείο· υπήρξε ουσιαστικό δραματουργικό εργαλείο που εμπλούτισε την παράσταση και ανέδειξε τη σοβαρότητα του θέματος με ακόμη μεγαλύτερη ευκρίνεια.
Εικαστικά η παράσταση επέλεξε συνειδητά μια λιτή, σχεδόν ασκητική γραμμή.
Δεν υπήρχε σκηνικό και ουσιαστικά δεν χρειαζόταν. Το βάρος έπεφτε στις φωνές, στα σώματα, στον λόγο. Και αυτή η επιλογή δικαιώθηκε: τίποτα δεν αποσπούσε την προσοχή από τον πυρήνα της παράστασης.
Οι φωτισμοί και τα κοστούμια κινήθηκαν επίσης σε απλό και πρακτικό ύφος. Δεν διεκδίκησαν πρωταγωνιστικό ρόλο ούτε επιδίωξαν εντυπωσιασμό. Μέσα στη δωρική αισθητική της παράστασης, λειτούργησαν διακριτικά και αρμονικά, χωρίς να ξενίζουν ή να διαταράσσουν το ενιαίο κλίμα. Η επιλογή του «όλοι στα μαύρα» με μια χρωματική λεπτομέρεια, ζώνη ή ύφασμα, εξυπηρετούσε καθαρά τη συλλογικότητα και την πρακτικότητα της σκηνικής παρουσίας.
Ακριβώς όμως επειδή η παράσταση πέτυχε μια τόσο όμορφη και βαθιά μυσταγωγική ατμόσφαιρα, γεννιέται και μια δημιουργική προσδοκία για το μέλλον. Ίσως αυτή η ίδια ποιητικότητα και εσωτερική ένταση να μπορούσε να μεταφερθεί σε μια ελαφρώς πιο ευφάνταστη επεξεργασία των κοστουμιών και των φωτισμών. Όχι προς την κατεύθυνση του θεαματικού, αλλά προς μια πιο στοχευμένη εικαστική ταυτότητα που θα ενίσχυε το ήδη ισχυρό καλλιτεχνικό αποτύπωμα.
Η παράσταση ξεδιπλώθηκε ως μια πολυφωνική σύνθεση κοσμογονικών αφηγήσεων, με εύρος και δραματουργική πυκνότητα που τελικά ξεπερνούσε τον τίτλο της. Κι εδώ εντοπίζεται μια μικρή αστοχία: ο τίτλος, εστιάζοντας στον μύθο της Λίλιθ, δεν κατάφερνε να αποδώσει το πραγματικό μέγεθος και την πολυθεματική διάστασή της. Η Λίλιθ δεν ήταν το αποκλειστικό κέντρο της σκηνικής αφήγησης· ήταν μία από τις τέσσερις κοσμογονικές διαδρομές που συνυφαίνονταν με ισοτιμία. Έτσι, ο τίτλος αποδείχθηκε ελλιπής διότι η παράσταση αποδείχθηκε πλουσιότερη από αυτόν.
Αξίζουν θερμά συγχαρητήρια σε όλους τους συντελεστές για τη γενναιότητα και τη φροντίδα του εγχειρήματος. Μένει η όμορφη προσμονή για το επόμενο τους βήμα.
Δελτίο τύπου Λίλιθ+
Το φωνητικό σύνολο Labaterre και η ομάδα αφήγησης «Σουσουράδες» παρουσιάζουν 4 μύθους κοσμογονίας από την παράδοση των λαών του κόσμου.
Ιστορίες από την ελληνική, την παλαιστινιακή και την εβραϊκή μυθολογική παράδοση έρχονται από τα γεννητούρια των καιρών και την αρχή του χρόνου να συναντήσουν το σήμερα, αναδεικνύοντας τα πυρηνικά ερωτήματα πάνω στα οποία διαχρονικά ο άνθρωπος στοχάζεται. Κοινός παρονομαστής των μύθων, η αέναη κίνηση της ζωής ενάντια σε μια εξουσία που ζητά να την καταπνίξει. Κοινή γλώσσα, η ποίηση που εμπνέεται σε μορφή και περιεχόμενο από το δημοτικό τραγούδι. Ποίηση που μιλά σε ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο, άλλοτε κουβεντιαστά κι άλλοτε τραγουδιστά, άλλοτε μονοφωνικά και άλλοτε πολυφωνικά. Μια μουσικοαφηγηματική παράσταση, σύμπραξη 16 φωνών που εναλλάσσονται στην αφήγηση και στο τραγούδι, 16 σωμάτων που δίνουν σχήμα στις εικόνες και παλμό στα λόγια των ιστοριών.
Συντελεστές:
Αφήγηση: Οι Σουσουράδες (Αγγελική Αγαλιανού & Ελεάνα Χατζάκη)
Χορός: Μιχάλης Θεολογίτης, Δημήτρης Καραγιάννης, Δήμητρα Καραπαναγιώτη, Χριστίνα Λαγούρη, Ναταλία Λαμπαδάκη, Χρύσα Μάγκρα, Δήμητρα Μητσογιάννη, Τζωρτζίνα Παπαδά, Ελένη Πετροδημοπούλου, Αθηνά Πλασκασοβίτη, Ηλέκτρα Σοϊλεμετζίδου, Εύα Σαλματάνη, Αγγέλικα Σπετσέρη, Βίκυ Τάτσιου
Κείμενα: Αγγελική Αγαλιανού και Ελεάνα Χατζάκη
Φωνητική διεύθυνση: Ναταλία Λαμπαδάκη
Επιμέλεια κίνησης: Κυριακή Νασιούλα
Επιμέλεια Φωτισμού: Ιωάννα Ζέρβα
Επιμέλεια Ήχου: Γιάννης Σκανδάμης
Ευχαριστούμε θερμά τον Γιώργο Νικόπουλο για τη δραματουργική καθοδήγηση, τον Ιάκωβο Μινδρινο για την σκηνοθετική ματιά του και τον Δημήτρη Πολίτη για την πολύτιμη βοήθειά του.
Οργάνωση και εκτέλεση παραγωγής: Καταφύ – καλλιτεχνικό καταφύγιο ΑΜΚΕ
Ημερομηνίες
Κυριακή 17 Μαΐου στις 19.00 & στις 21:00
Είσοδος
15 ευρώ
Διάρκεια
60 λεπτά
